Leiderschap is veilig zijn

Als psychiater ben ik gespecialiseerd in het hoofd, maar ik heb geleerd dat ik een patient alleen kan behandelen in een warme relatie. Door yoga is nu niet meer alleen mijn hoofd, maar ook mijn lichaam in de relatie aanwezig. En ook buiten de spreekkamer geldt dat om te kunnen groeien, wij uit ons hoofd en in relatie moeten.

Door digitalisatie staan onze relaties onder druk. Ons zenuwstelsel is evolutionair ontwikkeld om ons te beschermen tegen gevaar, maar in een digitale wereld worden wij geintoxiceerd door mentale prikkels. Terwijl de wereld onder handbereik is, nemen stress en eenzaamheid epidemische vormen aan. De polyvagale theorie van Stephen Porges verklaart waarom ons zenuwstelsel, als het niet kan vechten, noch vluchten, reageert met een emotionele dood in de vorm van depressiviteit en hulpeloosheid. Onbewust en onvrijwillig. Niet ons gedrag, noch onze emoties, maar onze fysiologie. Door exclusie kunnen wij het zenuwstelsel van een ander uitschakelen zonder dat daar lichamelijk contact voor nodig is. Daarom ook is bijvoorbeeld pesten in potentie dodelijk. Business schools leren ons hyperalertheid om te winnen in de digitale wereld, maar een hyperalert zenuwstelsel is alert op gevaar. Wij kunnen niet slimmer zijn dan artificial intelligence, wel warmer en veiliger.

Onveilig voelen maakt via hormonen en immuunsysteem ons lichaam kwetsbaar voor ziekte. De gezondheidszorg is te duur, maar investeer in een zorg die veilig voelt. In de GGZ wordt te veel gepraat over het afwenden van gevaar, maar te weinig over het bieden van veiligheid. Geen ruimte aan menselijkheid, relaties, mindfulness, yoga, ademhaling en hartritmevariabiliteit.

Trauma is de lichamelijke reactie op een gebeurtenis. Voor traumabehandeling is het minder nodig om te praten over het trauma, dan om de subjectieve lichamelijke reactie te voelen. Psychiatrische behandeling moet lichamelijker worden.

Het herstellen van een emotionele verbinding, voelt veilig. Vanuit het op overleving gerichte zenuwstelsel is ons brein fundamenteel negatief, maar een secure base schakelt onze hersenen uit. Onze ademhaling en hartslag komen tot rust. Relateren is een ritme dat reguleert.

Leiderschap is veilig zijn. Een leider begrijpt dat moeilijk gedrag een cry for connection is. Een leider verbindt zich en bouwt vertrouwen op door in verbinding te blijven als het moeilijk wordt. Een leider gebruikt conflict voor het herstel van de emotionele verbinding en groei zonder verliezers. Zij zijn meesters in luisteren, dialoog en plezier. Zij hebben weinig woorden nodig, omdat hun aanwezigheid gevoeld wordt. In de synergie kan innovatie geboren worden. Deze leiders kunnen van digitilisatie een kans maken. Zij helpen topmannen bij technologiebedrijven niet om zich te verrijken en zijn tegen winstuitkering in de zorg, maar investeren in warme relaties.

Om samen te kunnen leven en werken in veiligheid en met plezier is het nodig dat wij onze relaties, gezondheidszorg en samenleving in harmonie brengen met ons zenuwstelsel. Yoga will show us the way.